Türkiye’de 2000 ve 2001 yıllarında yaşanan ekonomik krizleri hatırlarsak, 20 civarında banka ya faaliyetlerini durdurmuştu veya faaliyetlerine devam edebilmek için diğer bankalarla birleşmek zorunda kalmıştı.
2000 yılı Kasım ayında gerçekleşen ekonomik kriz, faiz oranlarının %40’lardan %100’lere kadar yükselmesi neticesinde ortaya çıkarken, 2001 yılı Şubat ayında gerçekleşen ekonomik kriz, döviz kurlarının yaklaşık %40 artması ile ortaya çıkmıştı.
Bu ekonomik krizlerde, 20 civarında bankanın faaliyetlerini sürdüremez hale gelmesinin temel sebebi, TL ve döviz olarak aşırı borçlu olmalarıdır. TL ve döviz olarak borçlanıp, yüksek faiz ile devlete borç vererek, büyük kazanç sağlıyorlardı.
Bu dönemde, hem sabit döviz kurunun uygulanıyor olması hem de TL faizi ile döviz faizi arasında büyük fark olması (2000 yılında ortalama yıllık TL mevduat faiz oranı %60, dolar mevduat faiz oranı %7), carry trading’i, yani dolar ile borçlanıp TL ile faize yatırım yapmayı çok kazançlı hale getiriyordu.
Kriz sonrasında ayakta kalan bankalar, finansal sistemi daha güvenli hale getirmek için uluslararası düzeyde geliştirilmiş olan Basel standartlarına göre yeniden yapılandırılarak, ekonomik krizlere karşı daha dayanıklı hale getirildiler.
Bilindiği gibi, uluslararası Basel uygulamalarının temel amacı, bankaların öz sermayelerini güçlendirmektir. Bu uygulamalar neticesinde, öz sermayesi güçlenen Türk Bankacılık sektörü, 2008 dünya ekonomik krizinden fazla hasar almadan çıkmıştı.
Günümüzdeki ekonomik ortamı daha iyi analiz edebilmek ve geleceğe yönelik daha stratejik kararlar alabilmek için bu ekonomik krizlerden bahsetmiş oldum. 2000 ve 2001 yıllarında gerçekleşen ekonomik krizlerde, bankacılık sektörü TL ve döviz olarak aşırı borçlu olduğu için krizden çok fazla etkilenmişti. Buna karşın şirketler, genel olarak düşük seviyede borçlu oldukları için fazla etkilenmemişlerdi. Ancak günümüzde şirketlerin, borçla finansmana ağırlık vererek hem TL hem de döviz olarak aşırı borç altında oldukları görülmektedir. Dolayısıyla, faiz ve döviz kuru artışına bağlı olarak ortaya çıkabilecek bir ekonomik kriz, bütün ekonomiyi derinden etkileyebilecektir. Özellikle, borçla finansmana ağırlık veren, borç yapılandırması ve konkordato gibi uygulamalarla finansal olarak kırılganlıklarını devam ettiren şirketlerin daha fazla etkilenebileceği söylenebilir.
Bu yüzden, borçlanma maliyetinin aşırı yükseldiği bu dönemi fırsata çevirebilmek adına, borçlanma ve borç yapılandırma gibi süreçleri bir kenara bırakarak, finansman yapısını öz sermaye lehine değiştirmek iyi bir finansman stratejisi olabilir.
2000 ve 2001 yıllarında yaşanan bankacılık krizlerinde olduğu gibi, öz sermayeyi güçlendirmek adına krizden sonra Basel kriterlerini tatbik etmek yerine, krizden önce harekete geçerek, yaşanabilecek ekonomik krizlerden en az etkilenmeyi sağlayacak öz sermayeyi artırıcı tedbirler almak önemli bir stratejik karar olabilir. Çünkü ekonomik krizler, istenmeyen ancak ekonominin doğasında olan durumlardır. Geçmişte birçok ekonomik kriz yaşandığı gibi, gelecekte de benzer ekonomik krizlerin yaşanması muhtemeldir. O yüzden, geçmişten ders alarak geleceğe yönelik stratejiler geliştirmek, kaçınılmaz bir sorumluluktur.
Netice olarak, borçlanmanın zorlaştığı ve aynı zamanda maliyetinin yükseldiği bu ekonomik ortamda, öz sermayesi güçlü olan şirketler de yeni ortaklar alarak öz sermayelerini daha da güçlendirebilecekleri gibi asıl önemli olan, borcu yüksek olan ve borcunu çevirmekte zorlanan şirketlerin, yeni ortaklar alarak öz sermayelerini güçlendirmeleri gerektiğidir. Dolayısıyla, şirketlerin değerleme yaptırarak yatırımcı arayışına girmelerinin ve yeni ortaklar alarak öz sermayelerini artırmalarının, borçlanma veya konkordato gibi yöntemlerle finansman sağlamaya çalışmalarına göre çok daha stratejik bir karar olacağı düşünülebilir.
